Apartment House Cukrowni „Ciechanów”

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

OLYMPUS DIGITAL CAMERAAdres: Aleja Przyjaciół 3

Data budowy: 1936-1937 / 1938 (garaże)

Projekt: Juliusz Żórawski

Styl: funkcjonalizm

Kamienica przy Alei Przyjaciół 3 należy do najwybitniejszych dzieł awangardowej architektury mieszkaniowej w przedwojennej Warszawie. Powstała dla cukrowni „Ciechanów” wg proj. Juliusza Żórawskiego, czołowego polskiego modernisty. Jest przykładem luksusowego domu w modnym przed wojną funkcjonalnym stylu. Zaprojektowany został zgodnie z pięcioma zasadami nowoczesnego budownictwa Le Corbusiera. Architekt zastosował tu konstrukcję szkieletową i półszkielektową.

aleja-przyjaciół-3Dom robi wrażenie niezwykle lekkiego dzięki podcięciu wspartego na słupach parteru, całkowicie przeszklonej elewacji oraz cofniętej ostatniej kondygnacji, dzięki czemu powstały tarasy. Najlepiej oglądać go z ulicy Koszykowej, skąd możemy dostrzec charakterystyczny daszek maszynowni wind na dachu, wygięty jak kartka papieru. Ponoć ten właśnie element przysporzył Żórawskiemu najwięcej problemu, gdyż musiał go bronić przed specjalną komisją. Oryginalny kształt nie miał bowiem żadnego, funkcjonalnego znaczenia, a był po prostu artystyczną wizją architekta. Ten element znalazł się również m.in. w projekcie Szklanego Domu na Żoliborzu.

Elewacja frontowa na pierwszym piętrze została przecięta oknami wstęgowymi. Na trzech wyższych kondygnacjach zaprojektowano portefenetry, wyposażone dodatkowo w markizy słoneczne. Całość wyłożono piaskowcem szydłowieckim.

1aleja-przyjaciół-3Wejście do budynku o podwójnych drzwiach ma płynny, falisty kształt. Hol wejściowy nie łączy się od razu ze schodami, głównym pionem komunikacyjnym jest winda, którą wjeżdżało się wprost do mieszkań. Było to w tamtych czasach absolutną nowością. Żórawski chciał przeznaczyć jak największą powierzchnię budynku na apartamenty mieszkalne, dlatego klatka schodowa jest wąska i ma charakter pomocniczy.

Kamienica przeznaczona była dla kawalerów i podróżujących do stolicy w interesach. Jedno i trzypokojowe, luksusowe apartamenty obsługiwane były przez wspólną służbę mającą swoje pomieszczenia na parterze. Z holu poprzez megafon można było porozumieć się z mieszkaniami, „co okazało się bardzo miłą rozrywką dla służby, wspierającej plotkę” – pisał Żórawski na łamach „Architektury i Budownictwa”.

W czasie wojny te eleganckie, nowoczesne budynki zajmowali Niemcy. Jednokierunkowa uliczka znajdowała się w łatwym do ochrony zaułku. Cała zabudowa Alei Przyjaciół przetrwała niemal nienaruszona. Problemem pod numerem 3 okazała się szklana elewacja i kamienna okładzina, która nie powróciła tu po niezbyt starannym, powojennym remoncie.

3aleja-przyjaciół-3Po wojnie mieszkali tu wyżsi urzędnicy Polski Ludowej. Można tu było spotkać takie osobistości jak Józef Cyrankiewicz, czy Jakub Berman. Pierwszy z nich był pięciokrotnym premierem RP i PRL. Zaakceptował decyzję Gomułki i jako premier rządu pokierował akcją strzelania do robotników w czasie strajków w 1970 roku. Jakub Berman z kolei, w latach 40. był w ścisłej czołówce kierownictwa PZPR. Uważany był za „szarą eminencję”, bowiem nie zajmując eksponowanych stanowisk miał ogromny wpływ na politykę, a w szczególności na działanie aparatu terroru.

2aleja-przyjaciół-3Po powstaniu osiedla MDM w dobrym tonie było na nim zamieszkać. Ci, którzy opuścili Aleję Przyjaciół na jego rzecz potem tego żałowali. Niektórzy ponoć decydowali się na powrót. Obecnie uliczka nie kojarzy się już w taki sposób. Zachowały się tu stare, przedwojenne drzewa, które wraz z eleganckimi kamienicami o chłodnych elewacjach tworzą specyficzny klimat, niespotykany w Warszawie. Dom pod numerem 3 to świadectwo wspaniałych tradycji warszawskiego budownictwa mieszkaniowego.

Źródło: 

Majewski Jerzy S.: Warszawa Nieodbudowana. Lata Trzydzieste; Wydawnictwo VEDA; Warszawa 2005.
Bibliografia:

Błaszczyk Dariusz: Juliusz Żórawski. Przerwane dzieło modrnizmu; Warszawa: Wydawnictwo Salix Alba, 2010, s. 101-104. ISBN 978-83-93-0937-0-0.

Majewski Jerzy S.: Warszawa nieodbudowana. Lata Trzydzieste. Warszawa: Wydawnictwo Veda, 2005. ISBN: 83-85584-91-9.

Kasprzycki Jerzy: Korzenie Miasta, Warszawskie Pożegnania, Tom 1, Śródmieście Południowe, Warszawa: Wydawnictwo Veda, 1996, s. 229-230.

Żórawski Juliusz: Dom mieszkalny przy Al. Przyjaciół 3. „Architektura i Budownictwo” 1938, nr 8, s. 249-252.

Zdjęcia archiwalne: „Architektura i Budownictwo” 1938, nr 8.

1apartment-house-cukrowni-ciechanów OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA 4apartment-house-cukrowni-ciechanów6apartment-house-cukrowni-ciechanów

Pin It

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *