Bazylika Świętego Krzyża

Bazylika Św. Krzyża jest jednym z najważniejszych i najpiękniejszych kościołów Warszawy. Był świadkiem wielu wydarzeń historycznych, a odwiedzali go nawet królowie Polski: Jan III Sobieski i Stanisław August Poniatowski. Na jednym ze swoich obrazów uwiecznił go Bernardo Bellotto, a ostatnim życzeniem Fryderyka Chopina było pochowanie jego serca w murach właśnie tej świątyni.

Pierwsza wzmianka o kaplicy w tym miejscu pochodzi z 1510 r. W 1525 r. Marta Moller, wdowa po rajcy warszawskim ufundowała tu mały, drewniany kościół należący do kolegiaty Św. Jana. W 1572 r. przy kościele zbudowano szpital, którego fundatorką była Anna Wolfowa.

W 1615 r. burmistrz Warszawy Paweł Zembrzuski, ufundował budowę dwóch kaplic i przeznaczył środki na przebudowę kościoła. W 1657 r. w wyniku najazdu szwedzkiego, budowla została doszczętnie zniszczona.

Bernardo Belotto zw. Canaletto - Krakowskie Przedmieście od strony Nowego Światu (177

Bernardo Belotto zw. Canaletto – Krakowskie Przedmieście od strony Nowego Światu (1778)

Budowa obecnej świątyni rozpoczęła się w 1682 r., a konsekracja górnego kościoła i ołtarza głównego miała miejsce w 1696 r. W latach 1726-1754 prowadzono prace przy budowie dwóch wież zwieńczonych późnorokokowymi hełmami, których projektantem był Józef Fontana.  W 1756 r. ostatecznie ukończono prace przy fasadzie autorstwa Jakuba Fontany. Elewacje zdobią figury autorstwa Jana Jerzego Plerscha, późniejszego nadwornego rzeźbiarza króla Stanisława Augusta.

Z kościołem związanych jest szereg bardzo ważnych dla historii Polski wydarzeń. W 1683 r. król Jan III Sobieski modlił się tu przed wyprawą na Wiedeń. W 1745 r. tutaj odbył się chrzest Kazimierza Pułaskiego, bohatera walk o niepodległość USA. 3 maja 1792 miały tu miejsce uroczystości z okazji pierwszej rocznicy uchwalenia Konstytucji, w których udział wziął król Stanisław August, senatorowie i ambasadorowie. W 1880 r. sprowadzono tu serce Fryderyka Chopina.

Tutaj też miało miejsce wydarzenie będące bezpośrednią przyczyną pogromu żydowskiego. Przez prasę przewinęła się lawina krytykujących pogrom artykułów pisanych przez autorytety świata kultury i sztuki. W wyniku tych zdarzeń śmierć poniosły 2 osoby, 24 zostało rannych, 10 tysięcy Żydów poniosło ogromne straty materialne, z czego 948 rodzin utraciło całe majątki. W ciągu kilku miesięcy około tysiąca Żydów wyemigrowało z Warszawy do USA. Sam pogrom wybuchł przez plotkę, jakoby fałszywy alarm o pożarze w kościele był wykrzyczany spomiędzy tłumu przez Żyda – kieszonkowca, który chciał odwrócić od siebie uwagę ludzi. Ci w panice uciekając stratowali na śmierć 20 osób. Nie ma jednak pewności kto i czemu krzyknął w kościele „Gore!”.

W czasie II wojny światowej Niemcy wysadzili kościół w powietrze. Niemcy wywieźli figurę Chrystusa sprzed kościoła w celu jej przetopienia, jednak w końcu porzucili ją w rowie w Hajdukach Nyskich, razem z figurą Mikołaja Kopernika. Tam rozpoznali je polscy żołnierze, a obydwa pomniki zostały odrestaurowane i powróciły na swoje miejsca.

Świątynię odbudowano w latach 1945-1953. W 2003 r. ranga kościoła została podniesiona do godności bazyliki mniejszej. Kilka lat temu budynek przeszedł remont, w wyniku którego zrekonstruowano wiele utraconych w czasie wojny elementów wystroju wnętrz. Kilka razy w roku odbywają się tu koncerty, m.in. 17 października w rocznicę śmierci Fryderyka Chopina, wykonywane jest tutaj Requiem Mozarta.

Źródło:

Kościoły warszawskie rzymsko-katolickie opisane pod względem historycznym przez Juliana Bartoszewicza, wizerunki kościołów i celniejsze w nich nagrobki rytował na drzewie Michał Starkman, Warszawa 1855

 

www.pdf24.org    Send article as PDF   
Pin It

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *