Cytadela Warszawska

OLYMPUS DIGITAL CAMERAAdres: ulica Skazańców 25

Data budowy: 1832-1834

Projekt: gen. mjr Iwan Iwanowicz Dehn

Pomysł zbudowania fortyfikacji pojawił się w okresie Królestwa Polskiego, jednak do ich realizacji przystąpiono z inicjatywy Cara Mikołaja I, który w ten sposób chciał ukarać Polaków za Powstanie Listopadowe. Budowla miała pełnić funkcje nie tylko militarne, ale i policyjne, służące do represji Polaków.

Car ponoć sam wskazał umiejscowienie fortyfikacji na wzgórzu żoliborskim. Na tym terenie dokonano wywłaszczeń 64000 posesji, wyburzono 76 budynków płacąc znacznie zaniżone odszkodowania. Niemal zrównano z ziemią całą dzielnicę Fawory, a około 15000 mieszkańców przesiedlono.

Koszt budowy wyniósł 11 milionów rubli, czyli 8,5 tony czystego złota (128 milionów euro). Pieniądze pochodziły z budżetu miasta oraz z Banku Polskiego, co przyczyniło się do znacznego osłabienia ekonomicznego Kongresówki. Również ten krok Cara traktowany był jako kara za powstanie.

OLYMPUS DIGITAL CAMERABudowla składała się z trzech bastionów, dwóch półbastionów z suchą fosą przestrzeliwaną we wszystkich kierunkach przez kaponiery i półkaponiery oraz umocnienia o narysie poligonalnym (stosowanym w fortyfikacjach od XVIII do XIX wieku). Dodatkowa kaponiera znalazła się od strony Wisły. Po dnie fosy poprowadzono Mur Carnota, który dziś zachowany jest w dobrym stanie, poza kilkoma niewielkimi fragmentami.

W 1835 roku na prawym brzegu Wisły wzniesiono tzw. Fort Śliwickiego, który pełnił funkcję silnego przedmościa. Przy budowie pracowało codziennie 2000 robotników sprowadzonych z Rosji.

W okresie Powstania Styczniowego uzbrojenie Cytadeli liczyło 555 dział, a załoga 16000 żołnierzy. Zasięg liczył 1500m, więc bez trudu można było stąd dosięgnąć Starego i Nowego Miasta. 104 kazamaty więzienne mogły pomieścić 2940 ludzi.

Ostatecznie Cytadela odegrała jedynie rolę policyjną do pacyfikowania rozruchów w Warszawie. O takim zamyśle przy budowie fortyfikacji świadczą słabe zabezpieczenia w wielu miejscach.

OLYMPUS DIGITAL CAMERAW latach 1883-1890 władze carskie zbudowały zespół fortów dokoła Warszawy, a Cytadelę pozostawiono jako obiekt zaplecza zespołu, tzw. Twierdzy Warszawskiej (do tej pory nazywanej Cytadelą Aleksandrowską). Gdy w 1913 częściowo zlikwidowano zewnętrzne forty przywrócono całemu kompleksowi poprzednią nazwę.

W tamtych czasach Warszawa nie liczyła się jako twierdza. Mobilizacja załogi miała miejsce 30 VII 1914, ale 25 VII 1915 ewakuowano ją na wschód nie oddawszy nawet jednego strzału. 5 VIII 1915 Cytadelę zajęły wojska niemieckie, głównie w celach koszarowych i magazynowych. Jednak X Pawilon pełnił także funkcję więzienną, a na stokach odbywały się egzekucje. 28 XI 1918 Niemcy przekazali obiekt Wojsku Polskiemu.

Po kapitulacji Warszawy w 1939 r. Cytadelę zajęły wojska niemieckie. W czasie wojny była kilkukrotnie szturmowana przez polskie oddziały, jednak były to ich wielkie przegrane. Wiele z zabudowy fortyfikacji uległo zniszczeniu. Ocalałe budynki Cytadeli przejęło po wojnie Wojsko Polskie, a to co zostało zniszczone odbudowano wraz z budową kilku nowych obiektów.

OLYMPUS DIGITAL CAMERAW 1963 w X Pawilonie i jego otoczeniu utworzono Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej. Od 1990 roku jest to oddział Muzeum Niepodległości. Czynne jest od środy do niedzieli w godzinach 9:00-16:00, wstęp jest bezpłatny.

Cytadela Warszawska zachowała czytelny układ jako zabytek architektury obronnej. Dziś mieści się tutaj Dowództwo Wojsk Lądowych i 3. batalion zabezpieczenia Dowództwa Wojsk Lądowych. Do 2013 roku ma powstać tu nowa siedziba Muzeum Wojska Polskiego.

W Cytadeli straceni zostali m.in. Romuald Traugutt, Stefan Kunicki, Piotr Bardowski, Marcin Kasprzak, Stefan Aleksander Okrzeja, Henryk Baron, Michał Ossowski i wielu innych wybitnych Polaków. Więźniami byli tu m.in.: Józef Piłsudski, Roman Dmowski, Gustaw Ehrenberg, ks. Piotr Ściegienny czy Stefan Okrzeja. Symboliczne groby straconych w tym miejscu znajdują się na cmentarzu przy Bramie Straceń.

Źródło:

Królikowski Lech: Twierdza Warszawa. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2002. ISBN 83-11-09356-3.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Pin It

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *