Kamienica Lewenfisza, niepozorny dom o bogatej historii

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

17kamienica-lewenfiszaOstatnio przechadzałem się z moim przyjacielem po fachu, Danielem Echaustem (autorem Portalu Warszawskiego) ulicą Foksal i zobaczyłem otwartą bramę pod numerem 17. Chyba najmniej rzucająca się w oczy kamienica, okaleczona w czasie wojny, a potem w czasie PRL. Najpierw utraciła dwie najwyższe kondygnacje, a potem jej zdobione elewacje otynkowano na gładko. Nigdy bym nie przypuszczał, że może mieć takie wnętrza. Co ciekawe, jej projektantami była ponoć znana spółka Józef Napoleon Czerwiński i Wacław Heppen. Póki co odwiedziłem oficynę na tyłach podwórka. Jeśli tutaj są takie cuda, to co dopiero na głównej klatce schodowej?

Kamienica ma bardzo ciekawą historię. Należała do znanego finansisty, Henryka Lewenfisza. Jego służącą Franciszkę Anczewską rozkochał w sobie pewien kryminalista, Hipolit Rytter zwany Hipkiem Wariatem. Został podsunięty naiwnej dziewczynie przez Marię Krasnodębską, żonę włamywacza ze sławnej przestępczej rodziny. Lewenfiszowie niedawno sprzedali swoją kamienicę o czym plotka szybko się rozeszła. Krasnodębska wyobraziła sobie górę pieniędzy ze sprzedaży domu znajdującą się w sejfie. Po oświadczynach Hipka, Franciszka zaprosiła go wraz z rodziną (w rzeczywistości całą bandycką szajką) na przyjęcie zaręczynowe. Pracodawcy dziewczyny przebywali akurat w Sopocie. Sytuacja wymknęła się spod kontroli. Nieszczęsna Franciszka została uduszona, a sejf okazał się pusty. Do mieszkania pukały co raz to kolejne osoby: sąsiedzi, znajomi, a nawet członkowie rodziny. Co i rusz kogoś związywano o zamykano w łazience. Przestępcy zbiegli, jednak policja wkrótce wpadła na ich trop.

Kolejna ciekawa historia dotyczy słynnego śpiewaka i aktora, Eugeniusza Bodo. Słynny gwiazdor międzywojnia od frontu zajmował czteropokojowe mieszkanie. Na parterze działała Cafe Bodo, której za sporą opłatą użyczył swojego nazwiska. W kawiarni odbywały się różne występy, niekiedy śpiewał nawet sam patron lokalu. Bodo często widywany był na spacerach ze swoim dogiem Sambo. Uwielbiany przez kobiety zmarł w czasie II wojny światowej w radzieckim łagrze, choć o tym dowiedzieliśmy się całkiem niedawno. Przez cały okres PRL pisano, że Eugeniusza Bodo zamordowali naziści.

Przez wiele lat przy Foksal 17 mieścił się Państwowy Instytut Wydawniczy. Znajdowała się tu księgarnia z mini kawiarnią znaną jako Cafe Snob. Na honorowym fotelu przesiadywał Antoni Słonimski, genialny pisarz, felietonista, satyryk  i działacz. Otaczany przez swoich przyjaciół i wielbicieli często komentował aktualną sytuację w kraju. To tutaj podpisał sławny „List 34”, który osobiście dostarczył do Prezesa Rady Ministrów, Józefa Cyrankiewicza. Był to protest przeciwko cenzurze i ograniczeniom przydziału papieru na druk książek. List brzmiał następująco:

„Ograniczenia przydziału papieru na druk książek i czasopism oraz zaostrzenie cenzury prasowej stwarza sytuację zagrażającą rozwojowi kultury narodowej. Niżej podpisani, uznając istnienie opinii publicznej, prawa do krytyki, swobodnej dyskusji i rzetelnej informacji za konieczny element postępu, powodowani troską obywatelską, domagają się zmiany polskiej polityki kulturalnej w duchu praw zagwarantowanych przez konstytucję państwa polskiego i zgodnych z dobrem narodu.”

Skutkiem „Listu 34” okazały się represje w stosunku do osób, które się pod nim podpisały. Sprawa szerokim echem odbiła się w zachodniej prasie. Władze PRL krytykowane były na łamach brytyjskiego The Times, włoskiego Il Monde czy francuskiego Le Figaro Literraire. Kilkunastu profesorów Harvardu wysłało list do ambasadora PRL. Ostatecznie wiele osób wycofało swój podpis spod protestu.

Z powodu problemów finansowych, Państwowy Instytut Wydawniczy znajduje się obecnie w likwidacji. Szkoda, że instytucja o wieloletniej tradycji i tak wielkim wkładzie w rozwój polskiej kultury nie otrzymała żadnej pomocy. Wkrótce kolejne, szacowne miejsce zniknie z Foksal 17. Ciekawe, kto dopisze kolejny rozdział historii kamienicy?

19kamienica-lewenfisza 18kamienica-lewenfisza 17kamienica-lewenfisza 16kamienica-lewenfisza 15kamienica-lewenfisza 14kamienica-lewenfisza 13kamienica-lewenfisza 12kamienica-lewenfisza 11kamienica-lewenfisza
9kamienica-lewenfisza 8kamienica-lewenfisza 7kamienica-lewenfisza 6kamienica-lewenfisza 5kamienica-lewenfisza 4kamienica-lewenfisza 3kamienica-lewenfisza 2kamienica-lewenfisza

Pin It

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *