Kamienica pod Zegarem

Kamienica powstała w latach 1912-1913 według projektu spółki wybitnych budowniczych, Józefa Napoleona Czerwińskiego i Wacława Heppena. Jest jednym z zaledwie kilku przedwojennych domów przy ulicy Chłodnej, która przed wojną miała rangę najbardziej eleganckiej arterii Woli. Dom swoją nazwę zawdzięcza zegarowi zdobiącemu fasadę na wysokości drugiej kondygnacji.

Podczas II wojny światowej kamienica znalazła się w obszarze Getta Warszawskiego, a dokładnie tzw. Dużego Getta. Do końca 1941 roku mieszkał tu prezes Judenratu, Adam Czerniaków. Judenrat był instytucją utworzoną przez nazistów w 1939, służącą do sprawowania władzy przez przywódców żydowskich nad społecznościami żydowskimi w gettach. Czerniakow odmówił podpisania decyzji o przymusowym wysiedleniu Żydów, które oznaczało wywiezienie ich do obozu zagłady w Treblince. 23 lipca 1942 w gmachu Gminy Żydowskiej w Warszawie popełnił samobójstwo. Stało się to dzień po rozpoczęciu deportacji.

Tuż obok kamienicy znajdowała się słynna, drewniana kładka stanowiąca przejście między małym, a dużym gettem. Roman Polański uwiecznił ją w filmie „Pianista”, jednak ulicę Chłodną zagrała tam ulica Mała na Pradze. Rozegrała się tu ogromna ilość dramatycznych wydarzeń. Jeden z oficerów niemieckich mieszkającyW filmie dokumentalnym „Chłopak i dziewczyna” w reżyserii Sławomira Koehlera, słuchamy wspomnień Renaty i Jurka, którzy po kilkudziesięciu latach przyjeżdżają do Warszawy. Spacerują po rejonie dawnego getta i obydwoje doskonale pamiętają oficera, który mieszkał  w narożnej, również ocalałej kamienicy przy Chłodnej. Miał w zwyczaju strzelać do osób przechodzących kładką. Nazywano go Frankensteinem i mawiano, że nie mógł wypić porannej kawy bez zabicia jakiegoś Żyda.

Kamienica podczas Powstania Warszawskiego została uszkodzona. Po wojnie rozebrano ostatnią kondygnację oraz półokrągłe zwieńczenie, którego dzisiejszym formom fasady zdecydowanie brakuje. Wspólnota mieszkaniowa planuje odbudowanie rozebranej kondygnacji wraz ze zwieńczeniem. Jest to jedna z nielicznych budowli w stylu secesyjnym w Warszawie.

Kamienica pod Zegarem

ul. Chłodna 20, Warszawa

Pin It

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *