Willa Pniewskiego, ob. Muzeum Ziemi PAN

IMG_2096Adres: Aleja na Skarpie 27

Data budowy: 1781 / po 1933

Projekt: Szymon Bogumił Zug / Bohdan Pniewski

Styl: modernizm

Niegdyś w ogrodzie „Na Górze” wzniesiono pałacyk dla Kazimierza Poniatowskiego, księcia podkomorzego Wielkiego Księstwa Litewskiego, brata króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Zbudowany został na skarpie, przez co od strony dzisiejszej alei miał dwie kondygnacje, a od zachodu trzy. Budynek dokoła otaczało szesnaście kolumn tworzących zadaszone galerie. Za nimi znajdował się otwarty letni salon, a na piętrach sala do tańca z otaczającą ją galerią. Ponoć w pałacu znajdowała się loża masońska, której przewodniczył ks. Antoni Jabłonowski. Gdy pałacyk znalazł się w posiadaniu Branickich, powstało tu muzeum zoologiczne.

W 1933 roku kolejny właściciel posiadłości, Stefan Potocki sprzedał ją architektowi prof. Bohdanowi Pniewskiemu, będącemu jednym z najważniejszych polskich architektów XX wieku. Jest autorem gmachów m.n.: Sejmu, Sądów na Lesznie czy Szkoły Baletowej.  Zrekonstruował i rozbudował zniszczony w czasie II wojny światowej Teatr Wielki.

Architekt przebudował nowo nabyty pałacyk na willę zachowując od zachodu partie XVIII wiecznej budowli. Poprzez zastosowanie okładziny z nierównych kamieni nawiązał do architektury śródziemnomorskiej. Na lewym górnym narożniku znajduje się pole z inskrypcją “SCANDIUS/ DD AR/ FZ/ TAM :RC+ CO”, która oznacza „Pnący się przebudował świątynię masonów i zamieszkał w niej”. Pnącym jest prawdopodobnie Pniewski.

Zniszczenia wojenne usunięto w latach 1948-1949. Pniewski poza okresem wojny mieszkał tu aż do swojej śmierci w 1965 roku. W czasie wojny brał udział w tajnym nauczaniu i działaniach związanych z planami powojennej odbudowy kraju.

Obecnie w budynku mieści się Muzeum Ziemi Polskiej Akademii Nauk. Wewnątrz, na klatce schodowej na marmurowej płycie znajduje się plama krwi nieznanego powstańca. Została osłonięta szybą, a na wystawionej tu tablicy czytamy: “Utrwalone w marmurze ślady krwi przelanej przez nieznanego Powstańca Warszawy w 1944 roku“. Prawdopodobnie krew należy do żołnierza AK z plutonu „Torpedy”, który miał znajdować się w tym domu do 17 września 1944 r. Dwa inne podobne ślady znajdują się koło okna. Na drugiej tablicy upamiętniono żołnierzy kompanii „Reda” batalionu „Miłosz” 72 pp., 28 dp AK.

Willa Pniewskiego jest jednym ze sztandarowych przykładów warszawskiego modernizmu.

Źródło:

Leśniakowska Marta: Architektura w Warszawie 1918-1939, Warszawa: Wydawnictwo Arkada, 2000.

IMG_2127 IMG_2136 IMG_2096

www.pdf24.org    Send article as PDF   
Pin It

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *