Zamek Ostrogskich (Pałac Gnińskich)

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 5.0/5 (3 votes cast)

OLYMPUS DIGITAL CAMERAAdres: ul. Tamka 41/ ul. Okólnik 1

Data budowy: po 1681

Projekt: Tylman z Gameren

Styl: barok

Inicjatorem i fundatorem budowy zamku był oligarcha krakowski, książę Janusz Ostrogski. Nazwa nie jest do końca właściwa, gdyż z założenia zamek warowny nie został ukończony. Ostrogskiemu pod koniec XVI w. udało się wznieść jedynie piwnice i fundament – cokół, na którym wznosi się dzisiejsza budowla. Ta z kolei wiąże się z podkanclerzem koronnym Jenem Glińskim, który nabył tę posiadłość w XVII wieku i zlecił Tylmanowi z Gameren wzniesienie tu okazałej rezydencji. Plany były imponujące i bardzo kosztowne, dlatego nigdy nie zostały w pełni zrealizowane. Miał to być znacznych rozmiarów pałac stojący na skarpie z dwiema niezależnymi oficynami gospodarczymi. Udało się wznieść tylko jedną z nich i to właśnie ona – po rekonstrukcji ze zniszczeń wojennych – stoi dziś przy Tamce na warszawskim Powiślu.

Zanim Gliński stał się właścicielem tego terenu, posiadłość była już mocno doświadczona wojnami. Najpierw została zrabowana i splądrowana przez wrogie wojska podczas najazdu szwedzkiego. Kolejne zniszczenia przyniosły przemarsze wojsk brandenburskich, szwedzkich i siedmiogrodzkich.

Widok pałacu Ordynackiego i klasztoru św. Kazimierza. - Zygmunt Vogel, 1785

Widok pałacu Ordynackiego i klasztoru św. Kazimierza. – Zygmunt Vogel, 1785

W 1720 r. pałac przeszedł na własność ordynatów Zamoyskich, stąd pochodzi inna popularna nazwa – Pałac Ordynacki. Od tych właścicieli pochodzi również nazwa ulicy Ordynackiej biegnącej nieopodal. Marcin Zamoyski dokonał kolejnej przebudowy, po której budowla otrzymała wystrój w stylu barokowym. Kolejnymi właścicielami byli Czapscy (1771), Chodkiewiczowie, a w końcu sekretarz policji miejskiej Michał Gajewski, który dobudował drugie piętro i oficyny z przeznaczeniem na koszary. W późniejszym czasie mieściła się tu fabryka wyrobów gumowych, potem pensjonat dla młodzieży, aż w końcu schronisko dla bezdomnych. Jest to okres upadku wspaniałej rezydencji.

Drzeworyt, Tygodnik Illustrowany, 1859.

Drzeworyt, Tygodnik Ilustrowany (1859)

W 1858 roku w wyremontowanym gmachu rozpoczął działalność Instytut Muzyczny, przemianowany w 1919 na Konserwatorium. Ta szkoła muzyczna o wyższym profilu była kontynuatorką warszawskiego Konserwatorium z czasów młodości Fryderyka Chopina – wówczas Oddziału Muzycznego przy Wydziale Sztuk Pięknych Królewskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Uczył się tutaj, a następnie wykładał Ignacy Jan Paderewski. Na początku XX wieku od strony południowej wybudowano pawilon koncertowy. W tym kształcie dotrwał do powstania w 1944 roku, podczas którego został prawie całkowicie zniszczony.

Po wojnie pałac został odbudowany w latach 1949-1954 pod kierunkiem Mieczysława Kuzmy. Na podstawie zachowanych rysunków Tylmana z Gabinetu Rycin BUW przywrócono mu wygląd zewnętrzny z końca XVII w. Wnętrza otrzymały stylistycznie nową kompozycję Kuzmy opartą na motywach późnego baroku, rokoka i klasycyzmu. Mieszane uczucia wzbudziło umieszczenie nowego detalu architektonicznego na elewacji wschodniej na tympanonie – popiersia Fryderyka Chopina. Pałac posiada wystrój w stylu klasycyzującego baroku.

Bogate plafony, sztukaterie i freski pompejańskie stanowią godną oprawę dla sal, które mieszczą od 1995 r. Muzeum Fryderyka Chopina. Kilka lat temu obiekt został wspaniale odrestaurowany. Muzeum stało się jednym z najnowocześniejszych instytucji muzealnych w Warszawie.

Z Zamkiem Ostrogskich związana jest legenda o złotej kaczce pilnującej w podziemiach olbrzymiego skarbu. Odnalazł ją pewien ubogi czeladnik. Kaczka obiecała mu bogactwa, jeżeli wyda tylko na siebie 100 dukatów. Czeladnik spotkał inwalidę, weterana bitwy pod Lipskiem, któremu oddał pieniądze. Kaczka pojawiła się, przeklęła go za złamanie przysięgi, po czym zniknęła. Do dziś na dziedzińcu przed pałacem wznosi się pomnik Złotej Kaczki w sadzawce. Pod zamkiem jest też niewielka fontanna z rzeźbą kaczki w koronie na głowie.

Źródło:

Tadeusz S. Jaroszewski: Księga Pałaców Warszawy. Warszawa: Interpress, 1985. ISBN 83-223-2047-7.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERAOLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERAOLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERAOLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Zamek Ostrogskich (Pałac Gnińskich), 5.0 out of 5 based on 3 ratings
Pin It

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *