Osiedle WSM Koło II

Osiedle WSM Koło II jest jednym z najważniejszych dzieł powojennego modernizmu w Polsce. Zostało zaprojektowane przez Helenę i Szymona Syrkusów, jednych z najważniejszych przedstawicieli polskiej awangardy. Stworzyli tu kameralne osiedle pełne zieleni, o niebanalnej architekturze i ciekawych detalach.

Osiedle powstało w latach 1947-1950 i natychmiast spotkało się z krytyką ówczesnych władz. Architektura nawiązywała do przedwojennego modernizmu i funkcjonalizmu i nie miała nic wspólnego z obowiązującym już realizmem socjalistycznym. Podobnie było w przypadku powstającego w tym samym czasie osiedla Praga I na Pradze Północ, również ich autorstwa. Architekci musieli złożyć samokrytykę, potępiając wszystko co do tej pory stworzyli.

Na wolskim osiedlu odnajdziemy ciekawe rozwiązania architektoniczne, które nawet dziś mogą zaskakiwać, m.in. wejścia do budynków podziurawione niczym ser szwajcarski. Domy wznoszą się na słupach, partery są cofnięte, czasem niezabudowane, zgodnie z zasadami nowoczesnej architektury Le Corbusiera. Hole wejściowe są przeszklone, a ich ściany ozdobione mozaikami. Wzdłuż niektórych budynków ciągną się galerie, z których wchodzi się do mieszkań. Takie rozwiązania wprowadzano już przed wojną w budynkach usytuowanych na wąskich działkach. Brak wewnętrznych korytarzy pozwalał na zwiększenie powierzchni samych mieszkań.

Tutaj 3 września 1948 roku Syrkusowie oprowadzali Pabla Picasso, którym opiekowali się w trakcie jego wizyty z okazji Pierwszego Światowego Kongresu Intelektualistów w Obronie Pokoju. Słynny malarz był zachwycony osiedlem i wygodami mieszkań, jednak w szczególności poruszyło go wykorzystanie przy budowie płyty z gruzobetonu powstałego z ruin Warszawy.  Takie rozwiązanie w budownictwie zastosowano po raz pierwszy. W jednym z mieszkań (prawdopodobnie przy Sitnika 4 ) Picasso spontanicznie namalował warszawską Syrenkę. Oryginalne malowidło o pokaźnych rozmiarach 1.8 m na 1.7 m zyskało taką popularność, że przychodziły je oglądać wycieczki. Pewnego dnia przez mieszkanie przewinęło się ponoć niemal 300 osób! Zamieszkałe tu młode małżeństwo było tym tak zmęczone, że pisało petycje z prośbą o zamalowanie dzieła. Tak też się w końcu stało. Zadziwiające, jak inne to były czasy: młodzi ludzie otrzymali bezpłatnie nowoczesne mieszkanie projektu wybitnych architektów z dziełem Picassa na ścianie! Dziś to mieszkanie byłoby warte majątek.

Od 2008 r. układ urbanistyczny i 30 bloków osiedla WSM Koło II figuruje w rejestrze zabytków. Uznano je za wybitne dzieło polskiego modernizmu. Warto wybrać się tutaj wiosną lub latem, by poczuć jego idylliczną atmosferę.

Adres:

ulica Deotymy 48 / Sitnika 2, 3, 4, 6

Źródło:

Jerzy S. Majewski: Wola. Projektanci osiedla Koło musieli złożyć samokrytykę. Gazeta Wyborcza, 29.07.2016, dostęp 21.01.2020

Jadwiga Roguska, Helena i Szymon Syrkusowie: koncepcja typizacji i uprzemysłowienia architektury mieszkaniowej, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, Tom XLV, Zeszyt 2/2000.

   Send article as PDF   
Pin It

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *