Osiedle WSM Koło II

Osiedle WSM Koło II jest jednym z najważniejszych dzieł powojennego modernizmu w Polsce. Zostało zaprojektowane przez Helenę i Szymona Syrkusów, jednych z najważniejszych przedstawicieli polskiej awangardy. Stworzyli tu kameralne osiedle pełne zieleni, o niebanalnej architekturze i ciekawych detalach.

Osiedle powstało w latach 1947-1950 i natychmiast spotkało się z krytyką ówczesnych władz. Architektura nawiązywała do przedwojennego modernizmu i funkcjonalizmu i nie miała nic wspólnego z obowiązującym już realizmem socjalistycznym. Podobnie było w przypadku powstającego w tym samym czasie osiedla Praga I na Pradze Północ, również ich autorstwa. Architekci musieli złożyć samokrytykę, potępiając wszystko co do tej pory stworzyli. Dziś osiedle na Kole uważane jest za jedno z najładniejszych i najlepiej rozplanowanych osiedli w Warszawie.

Odnajdziemy tu ciekawe rozwiązania architektoniczne, które nawet dziś mogą zaskakiwać, m.in. wejścia do budynków podziurawione niczym ser szwajcarski. Domy wznoszą się na słupach, partery są cofnięte, czasem niezabudowane, zgodnie z zasadami nowoczesnej architektury Le Corbusiera. Hole wejściowe są przeszklone, a ich ściany ozdobione mozaikami. Wzdłuż niektórych budynków ciągną się galerie, z których wchodzi się do mieszkań. Takie rozwiązania wprowadzano już przed wojną w budynkach usytuowanych na wąskich działkach. Brak wewnętrznych korytarzy pozwalał na zwiększenie powierzchni samych mieszkań.

Tutaj 3 września 1948 roku Syrkusowie oprowadzali Pabla Picasso, którym opiekowali się w trakcie jego wizyty z okazji Pierwszego Światowego Kongresu Intelektualistów w Obronie Pokoju. Słynny malarz był zachwycony osiedlem i wygodami mieszkań, jednak w szczególności poruszyło go wykorzystanie przy budowie płyty z gruzobetonu powstałego z ruin Warszawy.  Takie rozwiązanie w budownictwie zastosowano po raz pierwszy. W jednym z mieszkań (prawdopodobnie przy Sitnika 4 ) Picasso spontanicznie namalował warszawską Syrenkę. Oryginalne malowidło o pokaźnych rozmiarach 1.8 m na 1.7 m zyskało taką popularność, że przychodziły je oglądać wycieczki. Pewnego dnia przez mieszkanie przewinęło się ponoć niemal 300 osób! Zamieszkałe tu młode małżeństwo było tym tak zmęczone, że pisało petycje z prośbą o zamalowanie dzieła. Tak też się w końcu stało. Zadziwiające, jak inne to były czasy: młodzi ludzie otrzymali bezpłatnie nowoczesne mieszkanie projektu wybitnych architektów z dziełem Picassa na ścianie! Dziś to mieszkanie byłoby warte majątek.

Od 2008 r. układ urbanistyczny i 30 bloków osiedla WSM Koło II figuruje w rejestrze zabytków. Uznano je za wybitne dzieło polskiego modernizmu. Warto wybrać się tutaj wiosną lub latem, by poczuć jego idylliczną atmosferę.

Adres:

ulica Deotymy 48 / Sitnika 2, 3, 4, 6

Źródło:

Monika Banach: Warszawa: Osiedle Koło. Życie Warszawy, 18.02.2011, dostęp 21.01.2020.

Jerzy S. Majewski: Wola. Projektanci osiedla Koło musieli złożyć samokrytykę. Gazeta Wyborcza, 29.07.2016, dostęp 21.01.2020.

Jadwiga Roguska: Helena i Szymon Syrkusowie: koncepcja typizacji i uprzemysłowienia architektury mieszkaniowej.  Kwartalnik Architektury i Urbanistyki, Tom XLV, Zeszyt 2/2000.

Pin It

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *