Kamienica Spółdzielni „Domostwo”

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

4czerwonego-krzyża-6Adres: ulica Czerwonego Krzyża 6 (niegdyś numer 11)

Data budowy: 1927-1928

Projekt: Józef Napoleon Czerwiński

Styl: modernizm

To jedna z najbardziej efektownych i wielkomiejskich kamienic Powiśla.  Powstała w latach 20. XX w. dla Spółdzielni Mieszkaniowej „Domostwo”. Budowę przeprowadziła znana firma Bracia Horn i Rupiewicz. Projektantem był Józef Napoleon Czerwiński. Wiele kamienic jego autorstwa (często w spółce z Wacławem Heppenem) szczęśliwie przetrwało II wojnę światową stanowiąc dziś wspaniałe ozdoby Śródmieścia. Ich formy architektoniczne odnosiły się do neobarokowej architektury Paryża. Tak też jest w przypadku kamienicy na Powiślu. Elewacje noszą cechy historyzmu, szczególnie klasycyzującego baroku. Na fasadzie odnajdziemy półkoliste wykusze oraz kartusze nad portalami.

Nie mamy tu w zasadzie części frontowej i podwórka studni, tylko otwarty dziedziniec otoczony trzema skrzydłami. Był to popularny w tamtych czasach trend mający na celu doprowadzenie do wszystkich mieszkań maksymalnej ilości światła. W ten sposób możliwe było podniesienie komfortu życia wszystkich mieszkańców, a nie jedynie tych zajmujących drogie mieszkania od frontu.

3czerwonego-krzyża-6Dom liczy 6 klatek schodowych (w tym cztery frontowe) oraz 40 mieszkań o powierzchni od 56 do 130 m kw. Początkowo ogrzewanie było piecowe, wkrótce jednak zmieniono je na centralne. Posadzki w kuchniach wyłożono drewnem sosnowym, natomiast w pokojach drewnem jesionowym i dębowym. Kuchnie wyposażone były w żeliwne zlewy. Każde mieszkanie miało spiżarnię i łazienkę.

Był to jeden z pierwszych inteligenckich domów spółdzielczych, które powoli zmieniały charakter robotniczego Powiśla. Mieszkańcami byli głównie pracownicy Banku Polskiego przy Bielańskiej. Latem opalano się na tarasach, a na spacery chadzano nad Wisłę. W każdym mieszkaniu były służące. W kuchniach znajdowały się wnęki przeznaczone na ich łóżka. Pracowały w 38 mieszkaniach i były to głównie dziewczyny przyjeżdżające z prowincji Mazowsza i Podlasia.

Wkrótce nastały trudne czasy. Wielki Kryzys odcisnął swe piętno również w Polsce. Mieszkańcy kamienicy zaczęli mieć problemy ze spłatami kredytów, szukali więc dodatkowych źródeł dochodu. Wkrótce pojawili się tu nowi lokatorzy, którzy wynajmowali pokoje, a czasem nawet całe mieszkania.

1czerwonego-krzyża-6Ważną osobą był tutaj stróż, który pilnował wejścia na posesję. Mieszkał tu od samego początku do 1955 roku. Selekcjonował gości odwiedzających budynek. Tych z lepszego towarzystwa wpuszczał wejściem frontowym. Dla pozostałych było wejście od kuchni, którym wchodziła służba. Wykonywał tu też różnego rodzaju prace. Za dodatkową opłatą podlewał kwiatki w mieszkaniach lokatorów wyjeżdżających na wczasy.

Dom szczęśliwie przetrwał wojnę, choć kilka pocisków we wrześniu 1939 uszkodziło dach i trzy mieszkania: 6, 8 i 10. Do naprawy przystąpiono już w październiku. W czasie okupacji niektóre lokale zajmowali Niemcy. Nikt nie zauważył, że w jednym z nich odbywały się zbiórki Szarych Szeregów. Po Powstaniu Warszawskim kamienica została zdewastowana i ograbiona. Po wojnie wielu właścicieli powróciło tu do swoich mieszkań.

Jeden z mieszkańców, pan Włodzimierz Fiett pisze kronikę kamienicy. Zachowała się tu książka meldunkowa z nazwiskami wszystkich lokatorów od momentu oddania pierwszych mieszkań, aż do wybuchu Powstania Warszawskiego. Wymienia się tu nie tylko właścicieli, ale również służących oraz gości przyjeżdżających na kilka dni w odwiedziny. Z ciekawostek warto dodać, że w latach 2002-2006 przed wyprowadzką do Pałacu Prezydenckiego mieszkał tu z żoną Prezydent RP Lech Kaczyński.

Źródło:

Majewski Jerzy S.: Czerwonego Krzyża 6. Warszawa: Gazeta Stołeczna, 04.12.2003, dostęp 09.03.2015.

Majewski Jerzy S.: Czerwonego Krzyża 6, kiedyś 11. Warszawa: Gazeta Stołeczna, 26.02.2004, dostęp 09.03.2015.

Zieliński Jarosław: Atlas Dawnej Architektury Ulic i Placów Warszawy, tom 2. Warszawa: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, 1996, s. 165. ISBN 83-9066291-4.

2czerwonego-krzyża-65czerwonego-krzyża-6

7czerwonego-krzyża-6 11czerwonego-krzyża-6 10czerwonego-krzyża-6 12czerwonego-krzyża-66czerwonego-krzyża-6 8czerwonego-krzyża-69czerwonego-krzyża-6 13czerwonego-krzyża-6

Pin It

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *